Padaczka to najczęstsze przewlekłe schorzenie neurologiczne rozpoznawane u psów i kotów. Choroba ta wiąże się z nawracającymi, niekontrolowanymi wyładowaniami elektrycznymi w obrębie mózgu, które prowadzą do napadów o różnym nasileniu i obrazie klinicznym. Zarówno padaczka u psa, jak i padaczka u kota może pojawić się w każdym wieku i mieć bardzo zróżnicowany przebieg – od sporadycznych epizodów po ciężką postać z nawracającymi napadami drgawkowymi.

Trudna diagnoza – padaczka lekooporna

Szczególnym wyzwaniem klinicznym jest padaczka lekooporna, czyli taka, w której mimo leczenia nie udaje się uzyskać satysfakcjonującej kontroli choroby. Dla opiekuna zwierzęcia diagnoza ta bywa trudna emocjonalnie, jednak warto podkreślić, że nawet w przypadku lekooporności możliwe jest poprawienie komfortu życia psa lub kota dzięki odpowiedniemu, indywidualnie dobranemu leczeniu i świadomej opiece.

Częstość występowania padaczki u psów i kotów

Szacuje się, że padaczka idiopatyczna, czyli padaczka pierwotna bez uchwytnej przyczyny strukturalnej, dotyczy około 0,6–0,75% ogólnej populacji psów. U kotów schorzenie to występuje rzadziej, jednak znacznie częściej ma charakter wtórny, związany z innymi chorobami mózgu lub narządów wewnętrznych.

Wśród zwierząt kierowanych do specjalistycznych klinik neurologicznych odsetek pacjentów z padaczką lekooporną jest wyraźnie wyższy i szacuje się, że około 20–30% psów i kotów z padaczką nie odpowiada prawidłowo na standardowe leczenie. Może to wynikać z faktu, że łagodniejsze przypadki są skutecznie prowadzone przez lekarzy pierwszego kontaktu, natomiast do ośrodków referencyjnych trafiają pacjenci z nasilonymi napadami, napadami klasterowymi lub stanem padaczkowym.

Objawy padaczki i przebieg ataku padaczkowego

Padaczka jest schorzeniem neurologicznym wynikającym z nagłych, nieskoordynowanych wyładowań elektrycznych w obrębie kory mózgowej. W zależności od miejsca ich powstawania, nasilenia oraz czasu trwania, objawy padaczki mogą przybierać różne formy i mieć odmienny przebieg u psów i kotów.

Objawy padaczki u psów i kotów

Podczas napadu padaczkowego u zwierzęcia najczęściej obserwuje się:

• zaburzenia świadomości – od całkowitej utraty przytomności po silną dezorientację i brak reakcji na bodźce zewnętrzne oraz kontakt z opiekunem,
• objawy pobudzenia układu współczulnego, takie jak intensywny ślinotok, rozszerzenie źrenic, przyspieszona akcja serca,
• mimowolne oddawanie moczu i kału, wymioty
• drgawki oraz skurcze mięśni, które mogą obejmować całe ciało lub tylko jego część,
• silne napięcie mięśniowe lub rytmiczne, niekontrolowane ruchy kończyn, często przypominające „pływanie” łapami lub kłapanie żuchwą.

U kotów objawy bywają mniej typowe i często mają charakter częściowy. Padaczka u kota może manifestować się jedynie drżeniem pyska, skurczami jednej kończyny, nagłą zmianą zachowania, epizodem silnego lęku, dezorientacji lub nietypowej agresji. Z tego powodu napady padaczkowe u kotów bywają trudniejsze do rozpoznania i łatwo je pomylić z innymi zaburzeniami neurologicznymi lub behawioralnymi.

Przebieg ataku padaczkowego

Klasyczny atak padaczkowy u psa lub kota jest procesem dynamicznym i często przebiega etapowo. U wielu zwierząt można zaobserwować tzw. fazę prodromalną, która poprzedza właściwy napad. W tym okresie opiekun może zauważyć niepokój, nadmierne pobudzenie, zmiany zachowania lub wyraźne poszukiwanie kontaktu.

Sam napad ma zwykle gwałtowny początek i wiąże się z wystąpieniem opisanych wcześniej objawów neurologicznych i ogólnoustrojowych. Jego czas trwania może być bardzo różny – od kilkudziesięciu sekund do kilku minut. Dłuższe napady, nawracające w krótkim czasie lub występujące seriami, określane są jako napady klasterowe i stanowią istotne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia zwierzęcia.

Po ustąpieniu drgawek następuje faza ponapadowa, w której zwierzę stopniowo wraca do normalnego stanu. Okres ten może trwać od kilku minut do nawet kilku godzin i objawiać się osłabieniem, dezorientacją, zaburzeniami koordynacji ruchowej, a czasem przejściową ślepotą lub niepewnym chodem. Właśnie w tej fazie zwierzę wymaga spokoju, bezpieczeństwa i uważnej obserwacji ze strony opiekuna.

Przyczyny padaczki – dlaczego choroba się rozwija?

Przyczyny padaczki u psów i kotów dzieli się na wewnątrzczaszkowe oraz zewnątrzczaszkowe. W obrębie przyczyn wewnątrzczaszkowych wyróżnia się padaczkę pierwotną (idiopatyczną) oraz padaczkę wtórną, związaną ze zmianami strukturalnymi w mózgu.

Padaczka idiopatyczna występuje najczęściej u psów młodych i dorosłych, zwykle między 1. a 6. rokiem życia, i bardzo często ma podłoże genetyczne. U niektórych ras, takich jak border collie, owczarek australijski czy owczarek belgijski, obserwuje się nie tylko częstsze występowanie padaczki, ale także jej ciężki, lekooporny przebieg z napadami klasterowymi i stanami padaczkowymi.

Padaczka wtórna rozwija się w przebiegu innych chorób i może być konsekwencją schorzeń neurologicznych (guz mózgu, zapalenie mózgu, encefalopatia wątrobowa), chorób metabolicznych (choroby wątroby, niewydolność nerek) czy urazów (uraz w obrębie czaszki). W takich przypadkach napady padaczkowe są objawem choroby podstawowej, a skuteczne leczenie wymaga jej identyfikacji i terapii.

W diagnostyce przyczyn padaczki kluczową rolę odgrywają badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa, a także analiza płynu mózgowo-rdzeniowego, które pozwalają ocenić stan mózgu i układu nerwowego.

Leczenie padaczki u psów i kotów oraz problem lekooporności

Podstawą terapii są leki przeciwpadaczkowe i leki przeciwdrgawkowe, których celem jest zmniejszenie częstotliwości napadów, skrócenie czasu ich trwania oraz ograniczenie nasilenia objawów. Za skuteczne leczenie uznaje się terapię, która prowadzi do redukcji liczby napadów o co najmniej 50% lub wyraźnego skrócenia fazy ponapadowej.

O padaczce lekoopornej mówimy wówczas, gdy mimo stosowania dwóch lub więcej prawidłowo dobranych leków nie udaje się osiągnąć oczekiwanej skuteczności. Mechanizmy lekooporności są złożone i mogą różnić się w zależności od pacjenta, dlatego leczenie tej postaci choroby stanowi jedno z największych wyzwań w neurologii weterynaryjnej.

W praktyce oznacza to konieczność częstych korekt dawek, zmiany schematów terapeutycznych, a niekiedy łączenia kilku leków. Coraz większe znaczenie ma także holistyczne podejście do pacjenta, obejmujące leczenie choroby podstawowej, modyfikację stylu życia oraz minimalizowanie potencjalnych zagrożeń związanych z nasileniem napadów. Choć rokowanie w padaczce lekoopornej bywa ostrożne, odpowiednio prowadzone leczenie może znacząco poprawić komfort życia zwierzęcia.

Ile może żyć pies lub kot z padaczką lekooporną?

Długość życia zwierzęcia z padaczką lekooporną zależy od wielu czynników, takich jak przyczyna choroby, częstotliwość i nasilenie napadów, reakcja na leczenie oraz ogólny stan zdrowia. W wielu przypadkach padaczka, mimo że jest chorobą przewlekłą, nie skraca istotnie życia psa lub kota, o ile napady są monitorowane, a terapia odpowiednio dostosowana.

Opieka nad zwierzęciem z padaczką lekooporną

Opieka nad psem lub kotem z padaczką lekooporną wymaga szczególnej uważności i konsekwencji. Regularne wizyty kontrolne, prowadzenie dziennika napadów, obserwacja zmian w zachowaniu oraz ścisła współpraca z lekarzem weterynarii pozwalają na bieżąco dostosować leczenie do aktualnego stanu zwierzęcia.

W przypadku ataku padaczki najważniejsze jest zabezpieczenie zwierzęcia przed urazami i zachowanie spokoju. Jeśli napad się przedłuża, występują napady klasterowe lub pojawia się stan padaczkowy, należy niezwłocznie udać się do lekarza weterynarii. Odpowiednia dieta, regularne badania oraz modyfikacja stylu życia mają istotne znaczenie dla poprawy komfortu życia chorego zwierzęcia.

Podsumowanie

Padaczka lekooporna u psów i kotów to poważne schorzenie neurologiczne, które wymaga indywidualnego podejścia, zaawansowanej diagnostyki i długoterminowego leczenia. Choć nie zawsze możliwe jest całkowite wyeliminowanie napadów, odpowiednio prowadzona terapia oraz świadoma opieka pozwalają znacząco ograniczyć ich nasilenie i poprawić jakość życia zwierzęcia. Wczesna diagnostyka, regularna kontrola i współpraca z doświadczonym zespołem lekarzy weterynarii są kluczowe dla zdrowia i dobrostanu psa lub kota z padaczką.

–

Ropomacicze u Psów i Kotów: Kluczowe Informacje

Ropomacicze to nagromadzenie ropy w macicy, związane ze zmianami w jajnikach i układzie ogólnoustrojowym. Jest to patologia fazy diestrus cyklu jajnikowego. W tym okresie ciałko żółte aktywnie wydziela progesteron, co prowadzi do zwiększonej sekrecji gruczołów macicznych, hamuje skurcze mięśnia macicy oraz utrzymuje zamkniętą szyjkę macicy.

Powtarzające się diestry u niekastrowanych suk narażają macicę na wielokrotne epizody wzrostu stężenia progesteronu. Z tego powodu z biegiem lat rośnie ryzyko rozwoju hiperplazji torbielowatej endometrium i w konsekwencji ropomacicza. Ropomacicze jest końcowym etapem złożonego zespołu hiperplazji torbielowatej-endometritis-ropomacicza.

Stadia Hiperplazji Endometrium

1. Stadium I: Hiperplazja endometrium występuje u średnio zaawansowanych wiekiem psów i nie jest związana z cyklem jajnikowym. Endometrium jest zgrubiałe i pokryte licznymi przezroczystymi torbielami o cienkich ściankach.
2. Stadium II i III: Zmiany maciczne występują w fazie diestrus, kiedy stężenie progesteronu jest najwyższe, a szyjka macicy jest rozluźniona. W stadium II w ścianie macicy występuje rozproszony naciek plazmocytów, wraz z hiperplazją torbielowatą endometrium. Stadium III charakteryzuje się ostrym zapaleniem endometrium oprócz hiperplazji torbielowatej. Suki z klinicznymi objawami ropomacicza mają zazwyczaj zmiany maciczne typu III.
3. Stadium IV: Przewlekłe zapalenie błony śluzowej macicy, szyjka macicy może być otwarta lub zamknięta.

Ropomacicze u Kotów

Ropomacicze może wystąpić również u kotów. Zmiany w macicy często pojawiają się jako ogniskowe polipowate rozrosty. W przypadku kotów torbiele są przemiennie z normalnym endometrium. Cysty większych rozmiarów mogą być połączone z macicą cienkimi szypułkami. Cysty zazwyczaj są bezobjawowe, chyba że dojdzie do skrętu i krwotoku.

Koty nie owulują spontanicznie, więc choroba zależna od progesteronu, jak ropomacicze, jest bardziej prawdopodobna po nieudanym kryciu. Jednak ropomacicze może wystąpić również u kotów, które nie były kryte. Może to być spowodowane wystarczającą stymulacją do wywołania owulacji i produkcji ciałka żółtego. Ropomacicze u kotów rzadko występuje od września do grudnia, gdyż jest to zazwyczaj okres anestrus. Progesteron sprawia, że macica jest bardziej podatna na infekcje, prawdopodobnie z powodu zahamowania odpowiedzi leukocytarnej i silnego wiązania antygenów Escherichia coli z macicą na początku fazy diestrus.

Objawy Kliniczne i Diagnostyka

Ropomacicze to choroba wieloukładowa. Objawy mogą obejmować leukocytozę, anemię, hipoalbuminemię, hiperglobulinemię, podwyższone poziomy fosfatazy alkalicznej, hiperazotemię i kwasicę. Leukocytoza i hiperglobulinemia są związane z zapaleniem macicy. Hipoalbuminemia może być spowodowana utratą białka z moczem, zmniejszoną produkcją wątrobową, zmniejszoną podażą białka i utratą w macicy. Anemia nieregeneracyjna wiąże się z diapedesą erytrocytów do światła macicy i toksycznym zahamowaniem erytropoezy.

Niektóre psy z ropomaciczem mogą wykazywać zasadowicę oddechową, ale kwasica metaboliczna jest najważniejszym zaburzeniem równowagi kwasowo-zasadowej związanym z tą chorobą. Psy z ciężką kwasicą są często hipowolemiczne i septyczne.

Diagnostyka obejmuje wywiad, badanie kliniczne oraz wyniki badań biochemicznych. Podejrzenie ropomacicza powinno się pojawić u wszystkich chorych suk i kotek w fazie diestrus. Zwykle występuje wydzielina z pochwy, chyba że szyjka macicy jest zamknięta. Ropomacicze może wystąpić w każdym wieku po pierwszym cieczce, najczęściej jednak u suk powyżej 6 miesięcy, zazwyczaj w ciągu 8 tygodni od ostatniej cieczki. U kotów ropomacicze występuje częściej w ciągu 4 tygodni od rui.

Leczenie

Leczenie chirurgiczne: Najlepszą metodą leczenia ropomacicza jest ovariohisterektomia. Przy wprowadzeniu do znieczulenia ogólnego podaje się dożylnie antybiotyki o szerokim spektrum działania, kontynuując terapię przez 7-10 dni po operacji. Leczenie odwodnienia, kwasicy i sepsy rozpoczęte przed operacją jest kontynuowane w jej trakcie i po niej. W ciężko chorych przypadkach zaleca się nie opóźniać operacji dłużej niż kilka godzin, aby uniknąć dalszego pogarszania stanu zdrowia przez patologiczną macicę.

Leczenie medyczne: Leczenie ma na celu obniżenie stężenia progesteronu, eliminację bakterii i otwarcie szyjki macicy. Najczęściej stosowane leki to antagoniści receptorów progesteronowych, prostaglandyny oraz agoniści dopaminy. W przypadkach ropomacicza z zamkniętą szyjką macicy stan może być tak poważny, że zaleca się natychmiastową ovariohisterektomię. Ten sam zabieg może być konieczny u zwierząt, które nie reagują na leczenie farmakologiczne.

Hydrometra i Mucometra

Hydrometra i mucometra to nagromadzenie sterylnego płynu w macicy, pochodzącego z sekrecji gruczołów endometrium pod wpływem progesteronu. Odpływ może być zablokowany przez zamkniętą szyjkę macicy lub torbielowate polipy wynikające z hiperplazji torbielowatej endometrium. Płyn może przedostawać się do jajowodów, powodując hydrosalpinx i mucosalpinx.

Monitorowanie stanu zdrowia suki lub kotki oraz znajomość objawów ropomacicza mogą znacząco poprawić szanse na skuteczne leczenie i zdrowie zarówno matki, jak i jej potomstwa.