Operacja TPLO u psa: zerwane więzadło krzyżowe przednie

Operacja TPLO to dziś najczęściej wybierana metoda leczenia zerwanego więzadła krzyżowego przedniego u psa. Poniżej znajdziesz kryteria kwalifikacji, przebieg zabiegu, koszt i harmonogram rekonwalescencji tydzień po tygodniu.

Spis treści

Dlaczego u psów dochodzi do zerwania więzadła krzyżowego?
Objawy zerwania więzadła krzyżowego u psa
Jak potwierdzamy uszkodzenie więzadła?
Na czym polegają osteotomie korekcyjne piszczeli?
TPLO, TTA i CWO: czym się różnią?
Kąt TPA, czyli kiedy TPLO jest metodą wskazaną
Jak przebiega operacja TPLO krok po kroku
Łąkotka: element, który decyduje o rokowaniu
Rekonwalescencja po TPLO tydzień po tygodniu
Czy można nie operować?
Ryzyko zerwania więzadła w drugiej kończynie
Operacja TPLO w Lublinie
Operacja TPLO u psa. Często zadawane pytania

Dlaczego u psów dochodzi do zerwania więzadła krzyżowego?

Zabieg TPLO (Tibial Plateau Leveling Osteotomy) to operacja na tylnej kończynie, która pomaga psom z zerwanym więzadłem krzyżowym przednim CCL (cranial cruciate ligament) wrócić do zdrowia. W przeciwieństwie do ludzi, u psów uszkodzenie CCL (u ludzi: ACL, anterior cruciate ligament) tylko w wyjątkowych sytuacjach jest czystym urazem sportowym. U zdecydowanej większości pacjentów więzadło ulega powolnej degeneracji przez wiele miesięcy, a nagły ruch, gwałtowne zatrzymanie, skręt czy skok, jest jedynie momentem, w którym osłabione włókna ostatecznie puszczają. Może do tego dojść podczas intensywnej aktywności fizycznej lub zabawy, szczególnie u psów aktywnych. Starsze psy lub te z nadwagą są również bardziej narażone, ponieważ ich więzadła mogą być osłabione poprzez zużycie lub dodatkowe obciążenie.

Na uszkodzenie CCL szczególnie narażone są labradory, golden retrievery, rottweilery, boksery, amerykańskie staffordshire teriery i nowofundlandy. Znaczenie ma także wrodzona budowa kolana, opisana niżej w części o kącie TPA. Właśnie dlatego u części psów do zerwania dochodzi bez żadnego wyraźnego wypadku, nawet podczas spokojnego spaceru.

Objawy zerwania więzadła krzyżowego u psa

Oto objawy, które właściciele mogą zauważyć u swoich pupili, gdy dojdzie do zerwania więzadła krzyżowego przedniego:

Kulawizna: Zwierzę zaczyna kuleć na jedną z kończyn, co jest najbardziej zauważalne podczas chodzenia lub biegu.
Unikanie ruchu: Zwierzę staje się mniej aktywne, unika biegania, skakania i wspinania się.
Obrzęk stawu: Staw kolanowy może być opuchnięty i bolesny przy dotyku, co może powodować dyskomfort u zwierzęcia.
Zmiana pozycji siedzenia: Zwierzę może siedzieć w nietypowy sposób, często z wyciągniętą do przodu bolącą kończyną.
Trudności ze wstawaniem: Zwierzę może mieć trudności ze wstawaniem, zwłaszcza po dłuższym odpoczynku lub śnie.
Zmniejszona aktywność: Ogólna niechęć do ruchu i zmniejszona aktywność fizyczna mogą być zauważalne.

Objawy często narastają stopniowo. Typowy scenariusz wygląda następująco: pies kuleje przez kilka dni, po odpoczynku i lekach przeciwzapalnych wraca do formy, a po kilku tygodniach kulawizna powraca i już nie ustępuje. To obraz częściowego uszkodzenia więzadła, które z czasem zrywa się całkowicie.

W przypadku zaobserwowania któregoś z tych objawów, właściciele powinni jak najszybciej skonsultować się z lekarzem weterynarii. Wczesna diagnoza i leczenie mogą znacząco poprawić komfort i zdrowie zwierzęcia. W naszej klinice konsultacje ortopedyczne prowadzą specjaliści: dr Paulina Kot i dr Paweł Adam Mucha.

Jak potwierdzamy uszkodzenie więzadła?

Sama kulawizna nie wystarcza do rozpoznania. Kwalifikacja do zabiegu opiera się na badaniu ortopedycznym i zdjęciach RTG:

Test szufladkowy – lekarz sprawdza, czy piszczel przesuwa się do przodu względem kości udowej. Dodatni wynik potwierdza niestabilność stawu.
Test kompresji piszczeli – ocenia to samo przemieszczenie przy napięciu mięśni, przydatny szczególnie przy uszkodzeniach częściowych.
Sedacja do badania – napięty, obolały pies potrafi zablokować kolano mięśniami i dać wynik fałszywie ujemny. Krótka sedacja pozwala rzetelnie ocenić staw i jednocześnie oszczędza pacjentowi bólu.
RTG kolana w dwóch projekcjach – pokazuje wysięk w stawie, osteofity oraz zmiany zwyrodnieniowe, a przy okazji wyklucza inne przyczyny kulawizny, na przykład guz kości.

Na czym polegają osteotomie korekcyjne piszczeli?

Techniki osteotomii korekcyjnej piszczeli są obecnie najbardziej rozpowszechnionymi i najczęściej stosowanymi technikami operacyjnymi, ponieważ umożliwiają szybszy powrót zwierzęcia do zdrowia, z powrotem do funkcjonalności pooperacyjnej, ocenianym jako dobry do doskonałego u ponad 90% operowanych psów, a także zmniejszają rozwój choroby zwyrodnieniowej stawów w tej patologii. Zasada, na której się opierają, polega na wykonaniu osteotomii korekcyjnej piszczeli w taki sposób, aby siły kompresji, które podczas chodzenia działają na więzadło krzyżowe przednie i nachylony plateau piszczeli, działały prostopadle do samego plateau piszczeli lub więzadła rzepki, czyniąc staw stabilnym i eliminując potrzebę „działania stabilizującego” więzadła krzyżowego przedniego.

TPLO, TTA i CWO: czym się różnią?

Trzy najczęściej stosowane osteotomie korekcyjne to TPLO, CWO i TTA. Wszystkie te metody wykonujemy w naszej klinice. Przeglądy systematyczne nie wskazują jednoznacznej przewagi żadnej z nich nad pozostałymi, dlatego o wyborze decyduje konkretny pacjent: wielkość psa, kąt TPA i stopień zmian w stawie.

Metoda	Na czym polega	Dla jakiego pacjenta	Uwagi
TPLO	Przecięcie i rotacja bliższej części piszczeli	Psy aktywne, średnie, duże i olbrzymie	Najczęściej wykonywana, najszersza baza publikacji
TTA	Odcięcie i przesunięcie do przodu guzowatości piszczeli z klatką dystansową	Psy z umiarkowanym kątem TPA i prostym mechanizmem prostowników	Mniejsza ingerencja w trzon kości, ograniczona skuteczność przy dużym TPA
CWO	Wycięcie klina kości i wypoziomowanie plateau	Wybrani pacjenci, także psy mniejsze i o nietypowej budowie piszczeli	Technika starsza, dziś stosowana w konkretnych wskazaniach anatomicznych

Kąt TPA, czyli kiedy TPLO jest metodą wskazaną

TPA (Tibial Plateau Angle) to kąt nachylenia powierzchni stawowej kości piszczelowej. U psa z prawidłową budową kolana wynosi zwykle od 18 do 24 stopni. Im jest większy, tym silniej piszczel dąży do przesunięcia się do przodu przy każdym obciążeniu kończyny i tym większe obciążenie spada na więzadło krzyżowe.

Przy kącie powyżej 24 stopni TPLO jest metodą wskazaną, ponieważ techniki alternatywne mogą nie zapewnić wystarczającej stabilizacji. Wartości powyżej 30 stopni, spotykane między innymi u niektórych psów o krótkich, mocno kątowanych kończynach, praktycznie wykluczają inne rozwiązania. Kąt mierzymy na zdjęciu RTG wykonanym w ściśle określonym ułożeniu kończyny, dlatego zdjęcie z innej placówki czasem trzeba powtórzyć.

Jak przebiega operacja TPLO krok po kroku

Przygotowanie pacjenta:
- Pies poddawany jest premedykacji i znieczuleniu regionalnemu, a następnie wprowadzany jest w znieczulenie ogólne.
- Wykonywane są ewentualne dodatkowe badania RTG z pomiarami.
- Pole operacyjne jest dokładnie ogolone, umyte i odkażone.
- Monitorowane są funkcje życiowe pacjenta, prowadzona jest płynoterapia.
Dostęp do stawu kolanowego:
- Wykonujemy cięcie na przednio-przyśrodkowej stronie kolana, aby uzyskać dostęp do stawu kolanowego.
- Tkanki miękkie są delikatnie odseparowane, aby uwidocznić kość piszczelową.
- Oceniamy wnętrze stawu, w tym stan łąkotki przyśrodkowej.
Osteotomia kości piszczelowej:
- Wykonujemy cięcie kości piszczelowej za pomocą specjalnej piły, osteotomu. Cięcie to ma na celu zmianę kąta nachylenia plateau piszczeli.
- Używa się specjalnego prowadnika, aby zapewnić precyzyjność cięcia.
Obrót fragmentu kości:
- Fragment kości piszczelowej zostaje obrócony w taki sposób, aby zmienić kąt nachylenia plateau piszczelowego. Ta zmiana redukuje siły działające na uszkodzone więzadło krzyżowe przednie, co stabilizuje staw kolanowy.
Stabilizacja za pomocą płyty i śrub:
- Obrócony fragment kości jest stabilizowany za pomocą anatomicznej płyty blokowanej i śrub, które są mocowane do kości piszczelowej.
- Płyta i śruby zapewniają stabilność kości podczas procesu gojenia.
- Prawidłowość ustawienia potwierdzamy zdjęciem RTG jeszcze na sali operacyjnej.
Zamknięcie rany:
- Chirurg sprawdza, czy płyta i śruby są prawidłowo umiejscowione i czy staw kolanowy jest stabilny.
- Następnie tkanki miękkie są zszywane warstwami, a na końcu zakłada się szwy na skórę.
Pooperacyjna opieka i rehabilitacja:
- Zwierzę jest monitorowane, aż się wybudzi z narkozy przez naszego anestezjologa.
- Otrzymuje odpowiednie leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.
- Najczęściej zwierzę pozostaje na jedną lub dwie doby w szpitalu do czasu, aż minie obrzęk i ból pooperacyjny.
- W szpitalu podawane są leki znieczulające miejscowe do blokady przeciwbólowej operowanego obszaru lub silne narkotyczne leki przeciwbólowe, które nie mogą być zastosowane w domu.
- Ważna jest rehabilitacja, która może obejmować kontrolowane ćwiczenia, fizjoterapię i regularne wizyty kontrolne u lekarza weterynarii.

Łąkotka: element, który decyduje o rokowaniu

Zerwaniu więzadła krzyżowego bardzo często towarzyszy uszkodzenie łąkotki przyśrodkowej. Niestabilne kolano powoduje, że kość udowa przesuwa się po łąkotce i stopniowo ją miażdży. Właściciele opisują to zwykle jako wyraźne kliknięcie słyszalne przy chodzeniu psa.

Jeśli podczas śródoperacyjnej oceny stawu okaże się, że łąkotka jest uszkodzona, usuwamy zmieniony fragment. Pominięcie tego etapu jest jedną z najczęstszych przyczyn sytuacji, w której pies po prawidłowo wykonanej osteotomii nadal kuleje.

U części pacjentów łąkotka ulega uszkodzeniu dopiero po operacji, zwykle w ciągu pierwszego roku. Objawia się to nawrotem kulawizny po okresie wyraźnej poprawy i wymaga ponownej oceny stawu.

Rekonwalescencja po TPLO tydzień po tygodniu

Sam zabieg to mniej więcej połowa sukcesu. Druga połowa dzieje się w domu i zależy od konsekwencji opiekuna.

Okres	Co się dzieje
Doba 0-2	Pobyt w szpitalu, dożylne leki przeciwbólowe, chłodzenie okolicy operowanej, krótkie wyjścia na zewnątrz wyłącznie na smyczy
Tydzień 1-2	Bezwzględny odpoczynek w kojcu lub małym pomieszczeniu, wyjścia po kilka minut, kołnierz lub ubranko pooperacyjne, kontrola rany. Zdjęcie szwów po 10-14 dniach
Tydzień 2-6	Krótkie, kontrolowane spacery na smyczy, początkowo kilka razy dziennie po 5 do 10 minut, stopniowo wydłużane w miarę ustępowania stanu zapalnego. Większość psów zaczyna stawiać łapę na ziemi po dwóch tygodniach. Bez schodów, skoków, wchodzenia na kanapę i do samochodu bez pomocy. Wskazane rozpoczęcie fizjoterapii
Tydzień 6-8	Kontrolne zdjęcie RTG oceniające zrost kości. W tym okresie psy zaczynają wyraźnie obciążać operowaną kończynę podczas chodzenia. Przy prawidłowym gojeniu wydłużamy spacery i wprowadzamy ćwiczenia wzmacniające
Po 8-12 tygodniach	U większości psów kość zrasta się po około ośmiu tygodniach, u niektórych dopiero po 12 do 14. Powrót do swobodnego ruchu następuje zawsze po decyzji lekarza prowadzącego, a bieganie bez smyczy dopiero po potwierdzeniu pełnego zrostu

Pewien stopień kulawizny przez pierwsze dwa miesiące jest normalny i wynika z ustępującego stanu zapalnego tkanek, a nie z niepowodzenia zabiegu.

Jak przygotować dom przed powrotem psa:

Maty antypoślizgowe na panelach i płytkach, szczególnie na trasie do drzwi.
Zamknięcie dostępu do schodów, na przykład bramką.
Legowisko na podłodze, bez konieczności wskakiwania.
Szelki asekuracyjne lub ręcznik do podtrzymywania psa pod brzuchem.
Miska z wodą i jedzeniem w zasięgu, bez konieczności przemieszczania się po śliskiej podłodze.

Czy można nie operować?

U psów o masie poniżej około 15 kilogramów, spokojnych, z niewielką niestabilnością, leczenie zachowawcze bywa rozsądną opcją. Obejmuje ono ścisłe ograniczenie ruchu przez kilka tygodni, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, redukcję masy ciała oraz fizjoterapię. Bywa też jedynym rozwiązaniem, gdy istnieją poważne przeciwwskazania do znieczulenia ogólnego.

U średnich i dużych psów odkładanie decyzji zwykle oznacza gorszy punkt startowy do operacji, a nie jej uniknięcie. Kolano nie stabilizuje się samo, a pies przez wiele tygodni przenosi ciężar na drugą kończynę.

Ryzyko zerwania więzadła w drugiej kończynie

To pytanie pada niemal na każdej konsultacji. Skoro proces zwyrodnieniowy toczy się zwykle w obu kolanach, ryzyko jest jak najbardziej realne. W zależności od rasy i długości obserwacji zerwania po stronie przeciwnej doświadcza od jednej piątej do ponad połowy pacjentów, najczęściej w ciągu jednego do dwóch lat od pierwszego zabiegu.

Nie da się temu całkowicie zapobiec, ale ryzyko zmniejszają: utrzymanie prawidłowej masy ciała, regularny, umiarkowany ruch zamiast weekendowych maratonów, budowanie masy mięśniowej pod okiem fizjoterapeuty i szybka reakcja na pierwszą, nawet krótkotrwałą kulawiznę. Warto też przy okazji kontrolnego RTG poprosić o ocenę drugiego kolana.

Operacja TPLO w Lublinie

Klinika Szmaragdowa przy ul. Szmaragdowej 4A w Lublinie działa całodobowo, przez 365 dni w roku. Oznacza to, że pies po osteotomii zostaje pod stałym nadzorem lekarza i technika weterynarii. Na miejscu mamy diagnostykę obrazową, blok operacyjny, anestezjologa prowadzącego znieczulenie i leczenie bólu, szpital oraz rehabilitację, więc cała ścieżka leczenia odbywa się w jednym budynku.

Przyjmujemy pacjentów z Lublina i całego województwa lubelskiego. Termin konsultacji ortopedycznej zarezerwujesz online lub telefonicznie pod numerem +48 81 527 92 92. Jeśli jesteś lekarzem weterynarii i chcesz skierować pacjenta na zabieg, skorzystaj z formularza skierowania dostępnego na naszej stronie.

Operacja TPLO u psa. Często zadawane pytania

Czy operacja CCL musi być wykonana natychmiast, czy mogę poczekać?

Uszkodzenia więzadła krzyżowego przedniego (CCL) nie wymagają natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Jednak kolano jest niestabilne i piszczel przesuwa się do przodu za każdym razem, gdy Twój zwierzak obciąża zranioną nogę. Jest to bardzo bolesne, a niestabilne ruchy powodują stan zapalny i dalsze uszkodzenia wewnętrznych struktur stawu kolanowego. Chirurgiczna stabilizacja kolana przywraca staw do bardziej normalnego stanu, zatrzymuje dalsze uszkodzenia i pozwala na gojenie się zapalonych tkanek. Warto pamiętać, że badania wykazują, iż wcześniejsza operacja skutkuje szybszym i pełniejszym powrotem do zdrowia i lepszą jakością życia zwierzęcia.

Ile kosztuje operacja TPLO?

Koszt operacji TPLO zależy od kilku czynników, takich jak wielkość psa, praca techników i lekarzy weterynarii oraz stopień uszkodzenia stawu kolanowego. Zazwyczaj mieści się między 4500 a 6000 złotych za jedną kończynę. Ostateczną wycenę przedstawiamy po konsultacji ortopedycznej i wykonaniu zdjęć RTG.

Cena obejmuje: zabieg operacyjny, implant, zdjęcia rentgenowskie bezpośrednio przed i po operacji, znieczulenie w trakcie zabiegu oraz leki pooperacyjne.
Dodatkowo płatne są: hospitalizacja, wizyty kontrolne, kontrolne zdjęcia RTG oraz fizjoterapia po operacji.

Czy są jakieś wymagania przedoperacyjne przed zabiegiem TPLO?

Tak. Przed operacją TPLO lekarz weterynarii zleci wykonanie zdjęcia rentgenowskiego i pełne badania krwi, aby upewnić się, że pies nie ma problemów zdrowotnych, które mogłyby wpłynąć na przebieg zabiegu. Zdjęcie rentgenowskie kolana jest potrzebne do dokładnej diagnozy uszkodzenia i oceny nachylenia plateau piszczeli. Badania krwi ocenią ogólny stan zdrowia zwierzęcia i pozwolą na dobór metody znieczulenia miejscowego i ogólnego. Może być także konieczne wykonanie echa serca, jeżeli są ku temu wskazania.

Jak długo trwa operacja TPLO?

Przed samą operacją weterynarz anestezjolog podaje ogólne znieczulenie, a technicy weterynarii przygotowują nogę pacjenta, co zajmuje około godziny, w zależności od wielkości psa. Sama operacja trwa zazwyczaj od 45 minut do jednej godziny.

Czy TPLO można wykonać u małego psa?

Tak. Dostępne są implanty w rozmiarach pozwalających operować psy o masie kilku kilogramów. U małych ras zerwaniu więzadła często towarzyszy zwichnięcie rzepki, dlatego oba problemy ocenia się i planuje razem.

Jakie są potencjalne ryzyka i komplikacje związane z operacją TPLO?

Jak każda operacja, TPLO niesie pewne ryzyko. Chociaż uważana jest za bezpieczną, potencjalne komplikacje obejmują infekcje, niewydolność implantu, opóźnione gojenie i w rzadkich przypadkach uszkodzenie nerwów. Ryzyko jest minimalne, gdy zabieg przeprowadza doświadczony chirurg. Warto omówić wszelkie obawy z lekarzem weterynarii przed operacją, aby zminimalizować ryzyko. Zdecydowana większość powikłań to sytuacje, którym da się zaradzić, pod warunkiem szybkiego zgłoszenia się do kliniki.

Kiedy pilnie skontaktować się z kliniką po zabiegu?

Skontaktuj się z nami, jeśli zauważysz narastający obrzęk lub zaczerwienienie rany, wyciek treści z rany, gorączkę, nagłe pogorszenie obciążania kończyny po okresie poprawy albo jeśli pies przestaje jeść.

Jakie są długoterminowe efekty operacji TPLO?

Długoterminowe wyniki są zazwyczaj pozytywne, a psy wracają do normalnej lub prawie normalnej funkcji po operacji TPLO. Po pomyślnym okresie rekonwalescencji psy odzyskują zdolność do biegania, zabawy i aktywności fizycznej. Jednak pewne czynniki, takie jak istniejące wcześniej schorzenia stawów lub choroba zwyrodnieniowa stawów, mogą wpływać na długoterminową prognozę i ogólną jakość życia psa.

Konsultacja merytoryczna

Artykuł przygotowany przez zespół ortopedyczny Kliniki Szmaragdowej w Lublinie. Konsultacje ortopedyczne i zabiegi TPLO wykonują dr Paulina Kot i dr Paweł Adam Mucha. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania klinicznego pacjenta.

Źródła i literatura uzupełniająca

Bergh M.S. i wsp. Systematic review of surgical treatments for cranial cruciate ligament disease in dogs. J Am Anim Hosp Assoc. 2014;50(5):315-321. DOI: 10.5326/JAAHA-MS-6356
Wemmers A.C. i wsp. Surgical treatment of cranial cruciate ligament disease in dogs using TPLO or TTA: a systematic review with a meta-analytic approach. Front Vet Sci. 2022. DOI: 10.3389/fvets.2022.1004637
Muir P., Schwartz Z., Malek S. i wsp. Contralateral cruciate survival in dogs with unilateral non-contact cranial cruciate ligament rupture. PLoS ONE. 2011;6(10):e25331. DOI: 10.1371/journal.pone.0025331
Muir P. (red.) Advances in the Canine Cranial Cruciate Ligament, wyd. 2, Wiley-Blackwell, 2018. ISBN 978-1-119-26171-1